คุยกันไว้ว่า "คนละครึ่ง" แต่ทะเบียนผู้ถือหุ้นบอกว่า 60 ต่อ 40
วันที่เถียงกัน กฎหมายเชื่อทะเบียน ไม่เชื่อความจำ

เป็นระยะเวลากว่า 10 ปี...ที่ผมได้นั่งอยู่ตรงกลางระหว่างหุ้นส่วนที่แตกกัน

สวัสดีครับ ผม "ปริญ เคียนทอง" ทนายความจากคอร์ปจูริสท์ กว่า 10 ปีที่ผมทำงานกฎหมายธุรกิจให้ SME และผู้ก่อตั้ง / Founder ทั้งหลาย งานประเภทหนึ่งที่ผมเจอบ่อยที่สุด คือ การเข้าไปช่วยแก้ไขในตอนที่หุ้นส่วนเริ่มแตกกันแล้ว

เรื่องราวแบบเดียวกันเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก จนผมหลับตาเล่าได้เลยครับ เริ่มต้นจากกลุ่มคน 2 หรือ 3 คนที่อยากทำธุรกิจด้วยกันเพราะเชื่อใจกัน ไม่มีบันทึกอะไรเป็นเอกสารหลักฐาน ธุรกิจก็ไปได้ดี แต่พอวันหนึ่งที่มีเรื่องตกลงกันไม่ได้ เช่น ใครควรได้เท่าไหร่ ใครควรออกไปจากบริษัท หรือใครตัดสินใจผิดพลาด เมื่อไม่เคยมีอะไรเขียนไว้เป็นลายลักษณ์อักษร อาศัยเพียงแค่ความจำและความเชื่อใจ ต่างคนก็ต่างจำไปคนละแบบ และที่สำคัญ...ต่างคนก็ต่างเชื่อว่าตัวเองจำถูกเสียด้วย

และสิ่งที่เกิดขึ้นต่อจากนั้น มีราคาที่ต้องจ่าย "แพงกว่า" ที่ทุกคนคิดไว้ตอนเริ่มธุรกิจอีกครับ

ธุรกิจหยุดเดิน เพราะไม่มีใครกล้าตัดสินใจอะไรตอนที่อีกฝ่ายไม่เห็นด้วย เงินที่ควรหมุนกลับติดอยู่ในบริษัทที่เดินต่อไม่ได้ ลูกค้าเริ่มหาย พนักงานเริ่มไม่แน่ใจ ไหนจะคดีที่เข้าสู่ศาล ซึ่งไม่ได้จบภายในเดือนสองเดือนแน่นอน แต่มันลากยาวเป็นปี หรือบางเรื่องบางคดีอาจกินเวลาหลายปีด้วยซ้ำ

เพื่อให้เห็นภาพมากขึ้น ผมจะขอยกตัวอย่างสมมติที่ผมเห็นซ้ำๆ ให้คุณฟังนะครับ

ในร้านกาแฟแห่งหนึ่ง คน 2 คนตกลงแบบปากเปล่าว่าจะเป็นหุ้นส่วนกัน
4 ปีต่อมา คนหนึ่งอยากออก และบอกว่าเราเคยตกลงกันไว้ว่า หากใครออก อีกคนจะซื้อหุ้นคืนในราคายุติธรรม
แต่อีกคนบอกไม่ใช่ เราตกลงกันไว้ว่า หากใครออกก่อน 5 ปี จะต้องคืนหุ้นให้บริษัทต่างหาก

และนี่คือส่วนที่ผมอยากให้คุณฟังให้ดีครับ ทั้งสองคนนี้ ไม่มีใครโกหก ต่างคนต่างจำสิ่งที่ตัวเองคิดว่าได้ยินในวันนั้น และความจำของคนเรามักเข้าข้างตัวเองแบบไม่รู้ตัว จน 4 ปีผ่านไป ไม่มีใครพิสูจน์อะไรได้เลย

ธุรกิจที่สองคนสร้างมาด้วยกันถึง 4 ปี ต้องหยุดชะงักเพื่อมาเถียงกันว่าใครจำถูก และไม่ว่าใครจะชนะในที่สุด ความสัมพันธ์อันดีที่ก่อเกิดธุรกิจนี้ได้ตั้งแต่แรกก็คงไม่หวนกลับมาอีกแล้ว

สิ่งที่ผมได้ตกผลึกจากการเข้าไปช่วยจัดการเรื่องแบบนี้มาหลายปี คือ

ทุกครั้งที่ผมเข้าไปช่วยแก้ไขปัญหาเรื่องหุ้นส่วน ผมเคยคิดแบบเดียวกับทุกคนว่า ถ้าตอนเริ่มธุรกิจ เขาจ้างทนายร่างสัญญาไว้สักฉบับ ก็คงไม่มีปัญหาอะไร

แต่แล้ววันหนึ่ง ผมก็พบว่า คำตอบนั้นตอบไม่ตรงคำถามครับ

ผมเองเป็นทนายวิชาชีพ และผมอยากบอกว่าส่วนที่ยากที่สุดไม่ใช่การร่างเอกสาร เพราะเอกสารที่ดีเป็นเพียงการบันทึกสิ่งที่หุ้นส่วนตกลงกันได้แล้ว แต่ปัญหาที่แท้จริง คือ สิ่งที่หุ้นส่วนยังตกลงกันไม่ได้ต่างหาก และส่วนใหญ่มักไม่รู้ตัวด้วยซ้ำ เพราะไม่เคยพูดเรื่องยาก ๆ เหล่านั้นออกมาอย่างตรงไปตรงมาเลย

หากหุ้นส่วน 2 คนยังเข้าใจไม่ตรงกัน ต่อให้เอาทนายเก่งแค่ไหนมาช่วยร่างสัญญา สิ่งที่คุณได้จะกลายเป็นกระดาษที่บันทึกความเข้าใจผิดไว้อย่างเป็นทางการเท่านั้นครับ

แนะนำผู้สอนในคอร์สนี้

ผม "ปริญ เคียนทอง" เป็นทนายความที่ได้รับใบอนุญาตจากสภาทนายความ ทำงานด้านกฎหมายธุรกิจให้ SME, Startup และ Founder ทั้งไทยและต่างชาติมากว่า 10 ปี โดยมีความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับกฎหมายบริษัท สัญญา ทรัพย์สินทางปัญญา แรงงาน และ PDPA ครับ

กระบวนการ 5 ขั้นตอนที่ผมตั้งใจพาทุกท่านไปเรียนรู้ด้วยกันนั้นไม่ใช่ทฤษฎีที่เขียนขึ้นเพื่อขายคอร์ส แต่เป็นวิธีที่ผมใช้ในการร่างเอกสารสัญญาสำหรับผู้ก่อตั้งจริง ๆ ที่คอร์ปจูริสท์ครับ

เรื่องที่อยากฝากไว้ให้คิดครับ

เรื่องที่ยากที่สุด ไม่ใช่เรื่องกฎหมาย

นี่คือสิ่งที่ผมอยากฝากไว้ในฐานะทนายที่มีประสบการณ์ด้านนี้มากว่า 10 ปีครับ

สัญญาผู้ก่อตั้งไม่ใช่เอกสารที่คุณทำเพราะกลัวว่าเรื่องแย่ ๆ จะเกิดขึ้น แต่เป็นเอกสารที่คุณควรตั้งใจทำ เพื่อรักษาให้เรื่องดี ๆ ยังคงอยู่ต่อไปได้นาน ๆ ต่างหากครับ

ด้วยเหตุนี้ เรื่องที่ยากที่สุดจึงไม่ใช่เรื่องข้อกฎหมาย ไม่ใช่เรื่องของเอกสาร แต่เป็นการเปิดใจคุยกันในเรื่องที่ (อาจจะรู้สึก) ไม่อยากคุย เคลียร์เรื่องเหล่านี้ให้ชัดในวันที่ทุกอย่างยังดีอยู่ หากคุณทำขั้นตอนนี้ให้เรียบร้อย เรื่องอื่น ๆ ที่เหลือหลังจากนี้มีกระบวนการรองรับไว้หมดแล้วครับ

และไม่ว่าคุณรอเจอกันในคอร์สนี้ หรืออยากลงมือทำเองก่อนตั้งแต่ตอนนี้ ผมอยากขอให้คุณทำครบทั้ง 5 ขั้นตอนข้างต้น โดยไม่ข้ามแม้แต่ข้อเดียวนะครับ